Getest Op Topsporters: Welke Effecten heeft Een Tekort Aan Vitamine D Tijdens De Donkere Maanden?

Getest Op Topsporters: Welke Effecten heeft Een Tekort Aan Vitamine D Tijdens De Donkere Maanden?

(Dit artikel is geschreven door kPNI Therapeut Thomas D’havé en verscheen eerder op zijn LinkedIn blog.)

We hebben een pak wijze raad en gezondheidsadvies overgeleverd gekregen van onze ouders, grootouders, en hun ouders.

Zoals bijvoorbeeld dat het goed is om elke week bouillon te drinken (‘da’s goed voor je immuniteit’). Of dat het slim is om in de winter meer naar buiten te trekken of op vakantie te gaan naar de zon, want da’s goed tegen de ‘winterblues’.

De meeste gezondheidsadviezen houden ergens ook wel steek, maar ondertussen is de wetenschap al wat meer de puntjes op de i aan het zetten. Zoals over de waarde van zonlicht, en hoe een gebrek hieraan exact invloed heeft op ons lichaam zowel cognitief als fysiek.

Zonlicht is namelijk gelinkt aan Vitamine D. In ons lichaam maken we deze zelf aan, onder invloed van het UV licht van de zon. En in onze context als gezondheidsprofessionals, zijn wij als therapeuten ons al ten volle bewust van het Vitamine D-tekort dat het overgrote deel van de bevolking, vooral hier in West-Europa, in de donkere herfst wintermaanden treft.

De gemiddelde burger staat hier nochtans niet bij stil – zeker niet nu we halverwege oktober 2018 uitzonderlijk verwend worden met een prachtige nazomer met veel zon. Nochtans is de intensiteit van dat zonlicht nu ook een pak minder, want de zon komt helemaal zo hoog niet meer te staan als in de zomermaanden…

Ondertussen worden de dagen ook korter -op het moment dat ik dit artikel schrijf is de zon al maar 10 uur meer zichtbaar- en krijgen we steeds meer wetenschappelijk inzicht in de gevolgen van een Vitamine D tekort in ons lichaam.

Die fysieke gevolgen van dat tekort zijn trouwens niet min: prestatieverlies, verhoogde kans op ziektes en blessures, vermoeidheid en zelfs een verstoorde hersencapaciteit. (Over dat laatste toonde zeer recent onderzoek een verband aan tussen een lagere Vitamine D-spiegel en een verstoorde hersencapaciteit door minder verbindingen in de hersenen!)

Om te weten te komen wat de beste interventies zijn om dit tegen te gaan, bestaat er gelukkig zoiets als topsport; een uitvergrote context waarin het menselijk lichaam op de proef wordt gesteld.

Ik heb zo opnieuw interessante onderzoeksresultaten gevonden, die nog meer deeltjes van onze gezondheidspuzzel tonen zodat de ‘gewone’ mens kan geholpen worden om niet ziek te worden deze winter én om onze hersenfunctie te optimaliseren. Lees verder!

Research: atleten in de NBA, NFL, Premier League én Italiaans profvoetbal hebben vitamine D tekort

In mei 2018 verscheen een interessant onderzoek bij 279 basketspelers die de voorbije jaren werden geselecteerd voor de NBA Draft Combine. De Combine is een meerdaags event waarop basketbalspelers van Amerikaanse universiteiten uitgenodigd worden, en waar hun prestaties vaak bepalend zijn voor de latere status, salaris en carrière als atleet. De youngsters ondergaan medische testen, athletic skills, shooting drills, 5-on-5 drills en gesprekken met NBA coaches, managers en scouts van de meest prestigieuze basketbalcompetitie ter wereld.

Bij 73,5% van de spelers werd een deficiëntie aan Vitamine D vastgesteld. Wat betekent dat dus slechts 26,5 % aan de norm voldeed. (De door hen gehanteerde drempelwaarde was 30 nmol/l – wat voor evenwel al te laag is, zeker voor atleten. De drempel die wij hanteren is 80 nmol/l – maar daar straks meer.)

Maar eigenlijk hoeven deze cijfers niet te verbazen.

In de Premier League vertonen 65 % van de spelers in de winter een subklinisch tekort aan vitamine D, terwijl in Italië bij 42 % van de profvoetballers een deficiëntie van vitamine D werd geconstateerd.

Een subklinisch tekort betekent trouwens: een tekort waarbij de negatieve gevolgen nog niet concreet zichtbaar zijn. Je immuniteit en optimaal functioneren kunnen al verstoord zijn, maar daarom ben je bijvoorbeeld op dit moment nog niet ziek.

Negatieve effecten van een tekort en waarom je dit moet aanpakken

Een interessante conclusies van het onderzoek bij voor de NBA Draft Combine geselecteerde basketspelers was deze:

Bij spelers met een hogere vitamine D-status vond er een significant grotere doorstroming naar de NBA plaats. Zij konden ook significant betere contracten versieren. Dit suggereert een verband tussen vitamine D en atletische prestatie.

In de wetenschappelijke literatuur is al bevestigd dat het prestatievermogen van atleten de vitamine D-curve volgt: er wordt gepiekt bij de hoogste 25(OH)D-status, die gemeten kan worden in de bloedbaan. Vitamine D verhoogt immers het aantal fast twitch Type II -spiervezels dat verantwoordelijk is voor explosieve spiercontracties en dikt ze ook aan (Cannell, 2015). Dit is al bekend van in de jaren vijftig, hoofdzakelijk door Duits onderzoek (Abrams, 2018), en wordt elke keer opnieuw bevestigd. Onderzoek van Myoon (2015) laat ook zien vitamine D suppletie zorgt voor toename van de kracht van de quadriceps en sprongkracht.

Ook bij 214 spelers van de National Football League (NFL) werd een veralgemeende lage vitamine D-status vastgesteld en werden er twee interessante conclusies getrokken.

1 ) Een lage vitamine D-status staat in relatie met een verhoogde kans op blessures aan de onderste ledematen, de rug en de buikspieren (x 1.86) en de hamstrings (x 3.61). Het verhogen van de vitamine D-status zou dus wel eens een belangrijke preventieve maatregel kunnen zijn. Dit kan zeker het geval zijn voor spelers met een bepaalde voorbestemdheid.

2 ) Bij de donkere spelers in de studie werd significant vaker een verlaagde vitamine D-status genoteerd.

Dit is te verklaren doordat mensen met een donkere huid tevens over een dikkere opperhuid (de bovenste huidlaag) beschikken. Het voordeel is een betere bescherming, maar het nadeel is dat tot tienmaal meer tijd nodig is om vitamine D te absorberen. Er is dus meer zonlicht nodig om voldoende vitamine D te produceren.

In een eerdere studie (Maroon, 2015) waren zelfs alle atleten met een vitamine D-deficiëntie Afro-Amerikanen. Als we weten dat 76,7 % van de NBA-players zichzelf identificeert als a person of color (Lapchick, 2015) is dit substantieel belangrijk.

De grote deficiënties bij atleten in acht genomen, strekt het tot aanbeveling te screenen op deficiëntie én op de aanvulling ervan (Sikora-Klakk, 2018; Blue, 2018). Zeker in de winter periode worden seizoensgebonden tekorten genoteerd bij profvoetballers: hoewel de meeste atleten ruim voldoende VitD-levels vertoonden op het einde van de zomer, zakte 50% naar een insufficiëntie (50-70 nmol/L) en 20% naar een deficiëntie (<50nmol/L) gedurende de wintermaanden. (Backx, 2017)

Welke is de absolute Vitamine D ondergrens en hoe vul je een tekort aan?

In bovenvermelde NBA en NFL studies namen ze 30 nmol/l als ‘cut-off’ waarde (of drempelwaarde) om na te gaan of er sprake is van een Vitamine D-tekort. Voor ons is die evenwel veel te laag, en zeker bij atleten.

We moeten dan ook een onderscheid maken tussen een klinisch tekort (om ziektes te vermijden) en een optimale waarde om het immuunsysteem te ondersteunen en prestaties te optimaliseren.

80 nmol/l (boven 32 microgram/l) is optimaal. Van 79 tot 50 nmol/l (20-32 microgram/l) is er reeds een matige insufficiëntie. 49-25 nmol/l (10-20 microgram/) wordt al ernstige insuffiëntie, en lager dan dat, < 25 nmol/l (onder 10 microgram) is zeer ernstige deficiëntie.

De symptomen die horen bij een Vitamine D-tekort zijn: gevoel van vallen, spierzwakte rond de heupen, lage rugpijn, krachtsverlies, vermoeidheid, drukpijn op de botten, bloedend tandvlees,.. (Bordelon; 2009).

In een meta-analyse bij 11.321 proefpersonen werd aangetoond dat Vitamine D-suppletie beschermt tegen acute infecties aan de luchtwegen en griep (Martineau; 2017).

Preventief en acuut bijsturen van Vitamine D kan dus zinvol zijn.

En aangezien de tekorten in VitD niet alleen bij atleten vaak voorkomen, maar eigenlijk in de totale bevolking (Organ; 2013), is onze aanbeveling de volgende:

  1. Monitor de Vitamine D levels van je patiënt/klant elk seizoen. Het fluctueert, dus een meting in de meer zonnige maanden is niet representatief.
  2. Overweeg suppletie van dagelijks 500-100 microgram tijdens de wintermaanden (=2000-4000 IE/internationale Eenheden). Het best gebeurt dit dan gedurende een zestal maanden.

Bronnen en wetenschappelijke referenties in dit artikel:

– Vitamin D deficiency is associated with reduced hippocampal volume and disrupted structural connectivity in patients with mild cognitive impairment; Al-Amin; Hum Brain Mapp; 2018
– Circannual rhythm of plasmatic vitamin D levels and the association with markers of psychophysical stress in a cohort of Italian professional soccer players; Lombardi; Chronobiol; 2017
– Seasonal variation in vitamin D status in professional soccer players of the English Premier League; Morton; Appl Physiol Nutr Metab
– Athletic performance and vitamin D; med D-Sci Sports Exerc; Cannell; 2009
– Effects of Vitamin D on Skeletal Muscle and Athletic Performance; Abrams; J Am Acad Orthop Surg; 2018
– The influence of winter vitamin D supplementation on muscle function and injury occurrence in elite ballet dancers: a controlled study; Wyon; J Sci Med Sport. 2014
– Intestinal Regulation of Calcium: Vitamin D and Bone Physiology; Christakos; Adv Exp Med Biol; 2017
– The Association of Vitamin D Status in Lower Extremity Muscle Strains and Core Muscle Injuries at the National Football League Combine; Rebolledo; Arthroscopy; 2018
Vitamin D receptor gene polymorphisms and musculoskeletal injuries in professional football players; Massida; Exp Ther Med; 2015
– Maroon JC, Mathyssek CM, Bost JW, et al. Vitamin D profile in National Football League players. Am J Sports Med. 2015;43(5):1241–1245.
Lapchick R, Guiao A. 2015. Racial and Gender Report Card: National Basketball Association.
– The Effect of Abnormal Vitamin D Levels in Athletes; Sikora-Klak; Perm J; 2018
A profile of body composition, omega-3 and vitamin D in National Football League players; Blue; J Sports Med Phys Fitness; 2018
– Seasonal Variation in Vitamin D Status in Elite Athletes: A Longitudinal Study; Backx; Int J Sport Nutr exerc Metab; 2017
– Asthma, allergy and the Olympics: a 12-year survey in elite athletes; Bonini; Current Opinion Allergy Clin Immunol; 2015
– Severely vitamin D-deficient athletes present smaller hearts than sufficient athletes; Allison; Eur J Prev Cardiol; 2015
– Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data; Martineau; BMJ; 2017
– Recognition and management of vitamin D deficiency; Bordelon; Am Fam Physician; 2009;
– The impact of 1-year vitamin D supplementation on vitamin D status in athletes: a dose-response study; Backx; Eur j Clin Nutr; 2016
– The effect of 14 weeks of vitamin D3 supplementation on antimicrobial peptides and proteins in athletes; He; J Sports Sci; 2016
– Vitamin D and the athlete: risks, recommendations, and benefits. Ogan; Nutrients; 2013

 

Ontdek wat onze kPNI opleidingen voor jouw praktijk kunnen betekenen.