Van maagzuur naar botafbraak: de verwoestende rol van maagzuurremmers

maagzuurremmers kpni klinische psychoneuroimmunologie

Van maagzuur naar botafbraak: de verwoestende rol van maagzuurremmers

(Dit artikel is geschreven door kPNI Therapeut Thomas D’havé en verscheen eerder op zijn LinkedIn blog.)

Maagzuurremmers behoren sinds 2011 bij de top vijf van de meest voorgeschreven medicatie.

Ze worden massaal ingenomen: 3 miljoen Nederlanders gebruiken vandaag maagzuurremmers. In België zijn dat er minstens 1 miljoen volgens onderzoek uit 2015; een cijfer dat vandaag in 2018 ongetwijfeld een pak hoger ligt.

Ze worden vooral ingezet bij oprispingen (waarbij het maagzuur in de slokdarm komt), een branderig gevoel, een opgeblazen gevoel, enzovoorts. Wat ze doen is simpelweg de zuurproductie in de maag verlagen, zodat het symptoom (pijn) verdwijnt.

Spijtig genoeg is de echte reden van brandend maagzuur vaak juist… een tekort aan maagzuur. Hoe ironisch.

Komt daarbij dat maagzuurremmers -net zoals alle medicatie trouwens- bijwerkingen hebben.

Het gebruik van maagzuurremmers ondermijnt namelijk de natuurlijke fysiologische werking van het lichaam, en zet een kettingreactie in gang die eindigt bij onder andere botproblemen. Aandoeningen zoals arthrose, osteoporose, breuken en kraakbeenproblemen, maar ook aanhechtingsproblemen bij pezen.

Maagzuurremmers als remedie zijn dus mogelijks nog erger dan de kwaal zelf… een kwaal die eigenlijk onder onze Westerse welvaartsziektes valt, en die je dus voor kan zijn en laten verdwijnen door je een gezondere levensstijl aan te meten.

In dit stuk ga ik zodoende 2 zaken tackelen:

  1. waarom maagzuurremmers geen oplossing zijn voor maagzuurproblemen, en
  2. hoe botproblematiek het resultaat kan zijn van het gebruik van maagzuurremmers.

BOTTEN WORDEN AFGEBROKEN ALS ER EEN CALCIUMTEKORT IS IN HET BLOED. HOE KOMT DAT?

Als kPNI therapeut breng ik bij elke lichaamsklacht telkens de ‘film’ van die klacht in kaart. Met andere woorden, ik start bij de klacht (of het symptoom) zoals die vandaag is en ga zo terug in de tijd om de exacte oorzaak te vinden en aan te kunnen pakken.

Laten we beginnen bij botproblematiek.

Onze botten bestaan uit watermoleculen, die gebonden zijn met 3 mineralen: magnesium, calcium & fosfaat. Wanneer deze in de juiste verhouding aanwezig zijn bestaan de botten uit kleine, flexibele moleculen. Cruciale om de botten sterk en flexibel te houden en maken.

Onze botten hebben ook een belangrijke functie als buffer-reservoir voor de calcium-homeostasis in ons lichaam.

99% van het totale calcium in ons lichaam, bevindt zich namelijk in de botten. Je kan dat buffer-reservoir gerust een ‘calcium-pool’ noemen.

Nochtans heeft de resterende 1% calcium, die zich intracellulair (0,9%) en extracellulair in de bloedbaan (0,1%) bevindt, een veel crucialere functie: die 1% regelt onze spiercontracties en de vrijstelling van neurotransmitters.

Te weinig calcium (hypocalcemia) leidt zo tot verhoogde prikkelbaarheid van de spieren; een teveel aan calcium leidt tot een onderdrukking van zenuwen en spieren.

Nu, wanneer de extracellulaire calciumconcentraties te laag dreigen te worden en de homeostase in de bloedbaan hersteld moet worden, krijgen de bijschildklieren een signaal om het parathyroidhormoon (PTH) vrij te stellen.

Die vrijstelling zet het lichaam in werking op verschillende manieren:

  • een verhoogde absorptie van calcium ter hoogte van de darmen (onder invloed van 1,25 VIT D3)
  • een verhoogde opname van calcium ter hoogte van de nieren (Hou, 2018)
  • en een verhoogde afbraak van botten om calcium vrij te maken.

Kortdurend heeft het lichaam hier geen problemen mee. Da’s normale fysiologie.

Problematisch wordt het echter wanneer de homeostase zich niet herstelt, en dit herstelsysteem langdurig geactiveerd wordt. Want dan zal de groep van de botten op termijn opgeofferd worden, met als resultaat arthrose, osteoporose, kraakbeenproblemen en aanhechtingsproblemen aan pezen.

Goed. Maar nu is de vraag: wat is de oorzaak van calciumtekort?

Wel, een calciumtekort heeft twee belangrijke onderliggende oorzaken.

De eerste is een tekort aan Vitamine D. In een vorig artikel ging ik al uitgebreid in op dat in onze streek (West-Europa) ieder van ons een chronisch tekort aan Vitamine D heeft.

Dat Vitamine D noodzakelijk is om calcium vanuit de darm naar de bloedbaan te transporteren is al gekend (Hagino, 2015; Wongdee, 2015). Een tekort aan Vitamine D gaat dus gepaard met een lage calciumstatus in het bloed en triggert de vrijstelling van PTH om dat calciumpeil te herstellen. Een chronisch tekort aan Vitamine D geeft dus in de long run botafbraak als resultaat.

Maar er speelt een tweede, cruciale factor mee.

95% VAN DE CALCIUMOPNAME IN HET BLOED IS AFHANKELIJK VAN JE MAAG

95% van de calciumopname in het bloed is maagafhankelijk (Kopic, 2013). En daarbij is de zuurtegraad (pH) van de maag van doorslaggevend belang.

Hoe lager de pH van de maag (of hoe zuurder de maagomgeving), hoe beter de opname van calcium en magnesium (Kitay, 2017; ).

Een korte opfrissing: een pH-waarde van 7 geldt als neutraal. Een pH-waarde kleiner dan 7 geeft een zuur milieu aan en een pH-waarde boven de 7 geeft een alkalisch (basisch) milieu aan. Maagzuur heeft een pH van 2.0 (sterk zuur), terwijl bloed een pH heeft van 7.4 (licht alkalisch). De pH van speeksel is ongeveer 7.0, dus neutraal. Hoe lager de waarde, hoe zuurder.

Nu, er zijn meerdere factoren die maagzuur afremmen, zoals:

  • chronisch gebruik van ontstekingsremmers (aspirine, ibuprofen, voltaren),
  • een verstoorde vetzurenbalans door een gebrek aan gezonde vetten en een overaanbod aan slechte vetten,
  • anti-allergische middelen zoals anti-histaminica. Histamine stimuleert net immers de maagzuurproductie, en
  • chronische psycho-emotionele stress.

De maagzuurremmers zijn evenwel het grootste probleem. Want die worden specifiek ingezet tégen maagzuur.

De ironie is nochtans dat de échte reden van brandend maagzuur niet een teveel aan maagzuur is… maar vaak juist een tekòrt aan maagzuur.

Wanneer de maag onvoldoende zuur is (de pH is te hoog), vindt de eerste vertering onvoldoende plaats. Met als gevolg: fermentatie, gasontwikkeling en reflux. Door chronische overbelasting van de maag komt het zure maagsap vervolgens op een plaats waar het niet thuishoort, in de slokdarm. Et voila, brandend maagzuur.

In de klassieke geneeskunde worden daarom maagzuurremmers voorgeschreven; zogenaamde ‘protonpompremmers’ of protonpomp inhibitoren. Deze remmen de opname van H+ protonen, waardoor er minder maagzuur (H-Cl) wordt geproduceerd, en minder maagzuur aanwezig betekent minder kans dat maagzuur in de slokdarm terecht komt.

Missie geslaagd zou men denken. Ware het niet dat dit de gehele fysiologie verstoort…

  • zonder maagzuur kunnen de eiwitmoleculen in de maag niet gesplitst worden, en meerdere micronutriënten niet worden opgenomen (Imai, 2018)
  • hoe zuurder de maag, hoe sterker deze zure prikkel wordt doorgegeven aan de pancreas verder in het maagdarmkanaal. Deze antwoordt door carbonanhydrase-enzyme vrij te stellen in de twaalfvingerige darm; een enzyme die er voor zorgt dat als de zure maagbrij in de darm komt, deze wordt ontzuurd.
    Is de maag daarentegen niet zuur? Dan leidt dit paradoxaal tot een zure darm. Maar ook verstoring in het microbiome en toegenomen kans op infectie (Cunningham, 2018).
  • Doordat er zoveel personen zijn die maagzuurremmers gebruiken komen ook bijwerkingen aan het licht, zoals een verhoogd risico op osteoporose, darminfecties, nierfalen en deficiënties van vitamine B12 en magnesium (Van herwaarden, 2017)

Gelukkig worden de bijwerkingen ook steeds meer belicht in de wetenschappelijke literatuur. Zoals in deze meta-analyses (Haastrup, 2018; Islam, 2018):

“Although the use of PPIs (proton pump inhibitors) provides short-term health benefits, their prolonged use is associated with minor and also potentially major adverse health outcomes. Hence, we strongly recommend that the prescription of PPIs should be done with caution to improve the medication’s efficacy and patient’s safety.”

Dus, om de cirkel rond te maken: wetende dat 95% van de calciumopname in het bloed maagafhankelijk is, en dat de zuurtegraad (pH) van de maag van doorslaggevend belang is, is nu duidelijk dat maagzuurremmers (tegen brandend maagzuur) de pH verhogen, waardoor calcium niet kan worden opgenomen. Hierdoor daalt de calciumspiegel in het bloed, waardoor de bijschildklieren getriggerd worden om parathyroidhormoon (PTH) vrij te stellen, zodat de calciumhomeostase wordt hersteld.

En langdurige activatie van PTH leidt zo tot botafbraak. (Extra weetje: dit staat op de bijsluiter…)

BRENG JE MAAGZUUR EN ZUURTEGRAAD ZONDER MEDICATIE TERUG OP PUNT

Komen we bij de belangrijkste vraag: hoe kunnen we deze vicieuze cirkel nu doorbreken?

Als we teruggaan naar de core van het probleem, is het initiële issue een tekort aan maagzuur.

Hoe kan je dit eenvoudig oplossen? Simpel: neem een glas water, doe er het sap van een halve citroen in en drink dit 10 minuten voor je maaltijd.

Dit gaat de eerste dagen gepaard gaat met verhoogd ongemak, maar na een paar dagen heb je wellicht een grote stap gezet in het herstel van je fysiologie.

In no time is de zuurtegraad in de maag hersteld en krijg je weer een succesvolle opname van calcium in functie van sterke botten.

Most of the time, the smallest changes can have the biggest impact.

Bronnen en wetenschappelijke referenties in dit artikel:

Mineral bone disorders in chronic kidney disease; Hou; Nephrology; Oct 2018
Vitamin D-enhanced duodenal calcium transport; Wongdee; Vitam Horm; 2015
Vitamin D3 analogs for the treatment of osteoporosis; Hagino; Can j Physiol Pharmacol; 2015
Gastric acid, calcium absorption and their impact on bone health; Kopic; Physiol Rev; 2013
Stomach and Bone; Kitay; Adv exp Med Biol; 2017
We slikken teveel, hoog tijd om te ontpillen; Kohler; juli 2018 https://www.nrc.nl/nieuws/2018/07/30/we-slikken-te-veel-a1611542
Nieuwe bijwerkingen van protonpompremmers; De Wit; Ned Tijdschr Geneeskunde; 2016
Proton pump inhibitors affect the gut microbiome; Imhann; Gut; 2016
Proton pump inhibitor use as a risk factor for Enterobacteriaceal infection: a case-control study; Cunningham; J Hosp infect; sept 2018
Protonpompremmers niet zo veilig als ze blijken; Van Herwaarden; Ned Tijdschrift Geneeskunde; 2016 Van Herwaarden N, Bos JM, Veldman B, Kramers
Adverse outcomes of long-term use of proton pump inhibitors: a systematic review and meta-analysis; Islam; Eur J Gastroentreol Hepatol; jul 2018
Side Effects of Long-Term Proton Pump Inhibitor Use: A Review; Haastrup; Basic Clin Pharmacol Toxicol; aug 2018
Iron Deficiency Anemia Due to the Long-term Use of a Proton Pump Inhibitor; Imai; Intern Med; 2018
Side Effects of Long-Term Proton Pump Inhibitor Use: A Review; Haastrup; Basic Clin Pharmacol Toxicol; aug 2018

 

Ontdek wat onze kPNI opleidingen voor jouw praktijk kunnen betekenen.